Araştırma Alanı |
Dikkatinize
sunacağım sosyo-kültür unsurlarının malzemelerini derlemek için çalışmağa
1996’da Kazakistan’ın güney bölgeleri ile ve Sır Derya (Seyhun) boylarını esas
alarak başladım. ( Konu hakkındaki çalışmalarım halen devam etmektedir. ) Üç
Tobe, Taldı-Kurgan’dan Aral gölüne kadar olan bölgedeki, yerleşim yerleri ile
çevrelerinde, sonra da Çimkent’in güneyi ve güney batısındaki Maktaral, Jetisay ve
Çardara'da araştırmalar yaptım. Kırgızistan’da Çolpan-Ata, Tokmak, Burana,
Bişkek ve Talas’daki Manas bölgesinde de araştırmalar yaptıktan sonra,
Özbekistan'a geçtim. Burada Taşkent, Semerkant, Nurata ve Buhara’da; Karakalpakistan
bölgesindeki Ürgenç, Hiva, Nukus’dan Kazakistan’ın Beynev kentine, oradan da Hazar
Denizi kıyısındaki Aktav ve Mangışlak’ta araştırmalar yaptıktan sonra,
Aktav’dan Nov-Uzen’e, oradan da Türkmenistan’ın Nebit-Dağ bölgesindeki Balkan
kentine geçerek burada ve Aşkabat , Mari, Taşoğuz ile Köhne Ürgençi’de
çalışmalar yaptım. Sonra tekrar Türkmenbaşı’na geçtim. Oradan da Azerbaycan'ın
başkenti Bakü’ye, Bakü'den de Astana'ya kadar olan yol güzargahındaki
araştırmalarımı bitirdikten sora Gürcistan yoluyla Kars’a ulaştım.
Türk
cumhuriyetlerinde derlediğim malzemeleri Türkiye’dekiler ile karşılaştırmak için
de Kars, Iğdır/ Melekli Beldesi, Doğubeyazıt, Van, Hakkari, Şırnak, Bitlis, Ahlat,
Nusaybin, Mardin, Elazığ, Siverek, Kanlıavşar, Tunceli, Erzincan, Malatya ve
Kadirli’nin Yusuf İzzetin köyü ile kilimleri dünyaca tanınmış olan Karatepe
bölgesinde ve Adana Etnografya müzesinde, Tekirdağ’ın merkez köylerinden
Kızılkılavuz'da, Edirne merkezinde, Çanakkale’nin Yenice ile Ayvacık ilçe
merkezinde ve köylerinde, Balıkesir’in Edremit, Şavaştepe, Sındırgı ilçeleri ile
Bergama-Manisa’da çalışmalar yaparak araştırmamı tamamladım.
Sonuç
olarak bu çalışma, Türk cumhuriyetlerinde ve Türkiye’de çok geniş bir bölgede ve
bizzat araştırma alanında yapılmış olmasına rağmen, sonuçlarının Türk
dünyasının bütününü ifade ettiği iddiasında bulunacak değiliz. Ancak araştırma
alanında elde edilen bilgilerin, Türk dünyası için önemli ip uçları verdiği
kanaatindeyiz.
Ayrıca
çalışmamız esnasında Altay, Saha, Doğu Türkistan ve İran hakkında yapılan
çalışmaları görme fırsatımız oldu. Karşılaştırma sonucunda “Doğu İran-Fars
İran’ı” dışında, öbür yerlerdeki ile elinizdeki eserdeki damgalar birbirinin ya
aynısı ya da benzerleri, özellikle Batı İran ile Doğu İran halı kilimlerindeki
farklılık dikkate değerdir. Bu konuda hiç bilgisi olmayanlar bile Doğu İran ile
Batı İran halı kilimlerini rahatlıkla ayırabilirler. İki bölge arasındaki en
büyük farklılık Batı İran halı kilimlerinde soyut çizgilerin, Doğu İran
halı-kilimlerinde ise tabiat damgalarının ağır basmasıdır.
|